Studeren

Studeren zonder telefoon: zo blijf je langer bij je stof

Je leest een alinea, pakt je telefoon en begint opnieuw. Waarom dat juist bij moeilijke stof gebeurt, en een studieopzet die je volhoudt.

dopamine detox* · 2026-10-05 · 5 minuten

Je leest een alinea. Hij is moeilijk. Je pakt je telefoon, heel even. Twintig minuten later lees je dezelfde alinea opnieuw, en je weet nog steeds niet wat er stond.

Je pakt hem niet als het leuk is, maar als het moeilijk wordt

Let er eens op wanneer de drang komt. Vaak niet bij een makkelijke opdracht, maar precies op het punt waar je vastloopt. De telefoon haalt je weg uit dat ongemak, en dat voelt meteen beter. Daarom komt hij terug.

Dat betekent ook dat meer discipline niet het antwoord is. Het gaat erom wat je doet op dat ene lastige moment.

Wat onderzoek zegt

Glass en Kang (2019) volgden studenten in colleges waar ze hun telefoon of laptop voor andere dingen mochten gebruiken. Tijdens het college leken ze de stof prima te volgen. Op de tentamens later scoorden ze lager.

Ook een melding die je negeert, kost iets. In een experiment maakten mensen meer fouten bij een aandachtstaak nadat hun telefoon een melding gaf, zelfs als ze niet keken (Stothart, Mitchum & Yehnert, 2015).

Je leest misschien ook dat een telefoon op je bureau je dommer maakt. Dat onderzoek werd bij herhaling niet bevestigd. Meer daarover in Concentratie verbeteren op je werk.

Een studieopzet die je volhoudt

Werk in blokken. Kies een vaste lengte, bijvoorbeeld 25 of 45 minuten, met daarna een korte pauze. In de pauze mag je telefoon. Zo heeft de drang tijdens het blok een antwoord: straks.

Telefoon in je tas, rits dicht. In de bibliotheek, aan je bureau, overal. Wat je niet kunt pakken, pak je niet automatisch.

Schrijf vooraf op wat je gaat doen. ‘Hoofdstuk 4, paragraaf 1 tot 3.’ Een blok zonder doel is een blok dat je onderbreekt.

Maak een plan voor het lastige moment. ‘Als ik een alinea niet snap, dan schrijf ik in één zin op wat ik denk dat er staat, en lees ik door.’ Zo'n als-dan-plan maakt het een stuk waarschijnlijker dat je doet wat je van plan was (Gollwitzer & Sheeran, 2006).

Laat de drang even bestaan. Een drang komt op, piekt en zakt weer, ook als je er niets mee doet. Merk hem op, laat hem staan, ga door. Dat heet urge surfing (Bowen & Marlatt, 2009).

Studeer niet waar je scrolt

Gewoontes zitten vast aan plekken (Wood & Rünger, 2016). Als je bed de plek is waar je ’s avonds scrolt, is het een slechte plek om te leren. Kies een vaste studieplek, en houd die plek voor studeren.

Wat studenten willen weten

Helpt een app die mijn telefoon blokkeert?

Het helpt tegen meldingen en tegen de eerste reflex. Maar een blokkade zet je met een paar tikken weer uit. Zie het als drempel, niet als oplossing. Lees ook Schermtijd minderen zonder app.

Mag ik muziek luisteren tijdens het leren?

Dat hangt af van wat je doet. Bij lezen werkte muziek met tekst in een experiment slechter dan stilte (Perham & Currie, 2014). Voor herhalen of oefenen ligt dat minder vast. Probeer allebei, en kijk wat je onthoudt.

Hoe lang moet een studieblok zijn?

Er is geen magisch getal. Begin met een lengte die je zeker haalt, en maak hem langer als dat makkelijk gaat.

Hoeveel uur per week gaat er naar je telefoon, ook in je tentamenweek? In vijf minuten ontdek je met de gratis nulmeting waar je nu staat.

Start gratis

Genoemde bronnen: Bowen & Marlatt (2009), Glass & Kang (2019), Gollwitzer & Sheeran (2006), Perham & Currie (2014), Stothart, Mitchum & Yehnert (2015), Wood & Rünger (2016).